Jan Kochanowski

Data i miejsce urodzenia:

1530; Sycyna.

Data i miejsce śmierci:

22 sierpnia 1584; Lublin.

Epoka oraz dziedzina sztuki:

Renesans; literatura piękna.

Notka biograficzna

Jan Kochanowski – urodzony około 1530 w Sycynie, zmarły 22 sierpnia 1584 w Lublinie; polski poeta, tłumacz; poeta nadworny Stefana Batorego; jeden z najwybitniejszych twórców renesansu w Europie.

Poezje

Treny

• Treny. Motto i dedykacja
• Tren I.
• Tren II.
• Tren III.
• Tren IV.
• Tren V.
• Tren VI.
• Tren VII.
• Tren VIII.
• Tren IX.
• Tren X.
• Tren XI.
• Tren XII.
• Tren XIII.
• Tren XIV.
• Tren XV.
• Tren XVI.
• Tren XVII.
• Tren XVIII.
• Tren XIX.

Pieśni

Księgi pierwsze

• Pieśń I (Byś wszystko złoto posiadł, które — powiadają…)
• Pieśń II (Serce roście patrząc na te czasy!)
• Pieśń III (Dzbanie mój pisany…)
• Pieśń IV (Złota to strzała i krom wszego jadu była…)
• Pieśń V (Kto ma swego chleba…)
• Pieśń VI (Acz mię twa droga, miła, barzo boli…)
• Pieśń VII (Trudna rada w tej mierze, przyjdzie sie rozjechać…)
• Pieśń VIII (Gdzieśkolwiek jest, Bożeć pośli dobrą godzinę…)”
• Pieśń IX (Chcemy sobie być radzi?)
• Pieśń X (Kto mi dał skrzydła, kto mię odział pióry…)
• Pieśń XI (Stronisz przede mną, Neto nie tykana…)
• Pieśń XII (Muszę wyznać, bo sie już nie masz na co chować…)
• Pieśń XIII (O piękna nocy nad zwyczaj tych czasów…)
• Pieśń XIV (Patrzaj, jako śnieg po górach sie bieli…)
• Pieśń XV (Nie za staraniem ani prze mą sprawę…)
• Pieśń XVI (Królom moc na poddane i zwierzchność dana…)
• Pieśń XVII (Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi…)
• Pieśń XVIII (Czołem za cześć, łaskawy mój panie sąsiedzie…)
• Pieśń XIX (Żal mi cię, niebogo…)
• Pieśń XX (Miło szaleć, kiedy czas po temu…)
• Pieśń XXI (Ty spisz, a ja sam na dworze…)
• Pieśń XXII (Rozumie mój, prózno sie masz frasować…)
• Pieśń XXIII (Nieźle czasem zamilczeć, co człowieka boli…)
• Pieśń XXIV (Zegar, słyszę, wybija…)
• Pieśń XXV (Użałuj sie, kto dobry, a potłucz zawiasy…)

Księgi wtóre

• Pieśń I (Przeciwne chmury słońce nam zakryły…)
• Pieśń II (Nie dbam, aby zimne skały…)
• Pieśń III (Nie wierz Fortunie, co siedzisz wysoko…)
• Pieśń IV (W twardej kamiennej wieży i za troistemi…
• Pieśń V (Wieczna sromota i nienagrodzona…)
• Pieśń VI (Królewno lutnie złotej i rymów pociesznych…)
• Pieśń VII (Słońce pali, a ziemia idzie w popiół prawie…)
• Pieśń VIII (Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy…)
• Pieśń IX (Nie porzucaj nadzieje…)
• Pieśń X (Może kto ręką sławy dostać w boju…)
• Pieśń XI (Stateczny umysł pamiętaj zachować…)
• Pieśń XII (Nie masz, i po drugi raz nie masz wątpliwości…)
• Pieśń XIII (Panu dzięki oddawajmy…)
• Pieśń XIV (Wy, którzy Pospolitą Rzeczą władacie…)
• Pieśń XV (Nie zawżdy Apollo strzela)
• Pieśń XVI (Nic po tych zbytnich potrawach, nic po tym…)
• Pieśń XVII (Niegodzien tego ten świat zawikłany…)
• Pieśń XVIII (Ucieszna lutni, w której słodkie strony)
• Pieśń XIX (Jest kto, co by wzgardziwszy te doczesne rzeczy…)
• Pieśń XX (Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie…)
• Pieśń XXI (Srogie łańcuchy na swym sercu czuję…)
• Pieśń XXII (Proszę, jesli sie z tobą co śpiewało…)
• Pieśń XXIII (Nie zawżdy, piękna Zofija…)
• Pieśń XXIV (Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony…)

Fragmenta albo pozostałe pisma

• Pieśń (Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?)
• Pieśń I (Pewienem tego, a nic sie nie mylę…)
• Pieśń II (Nie ma świat nic trwałego, a to barzo k rzeczy…)
• Pieśń III (Oko śmiertelne Boga nie widziało…)
• Pieśń IV (Kiedy by kogo Bóg był swymi słowy…)
• Pieśń V (Panie, jako barzo błądzą…)
• Pieśń VI (Co by ty, urodziwa Hanno, na to dała…)
• Pieśń VII (Bodaj ci złe dni!)
• Pieśń VIII (Kiedy sie rane zapalają zorza…)
• Pieśń IX (Kto mi wiary dać nie chce, daj ją oku swemu…)
• Pieśń X (Juno, porzuć swój gniew długi…)
• Pieśń XI (Prózna twa chłuba, nie kochaj sie w sobie…)

Fraszki

Księgi pierwsze

• Do Baltazera
• Do Chmury
• O tymże (Wierzę, od początku świata…)
• Do gospodyniej
• Do gościa (Jeśli darmo masz te książki…)
• Do gościa (Nie pieść się długo z mymi książeczkami…)
• Do Hanny (Chybaby nie wiedziała, co znaczy twarz blada…)
• Do Jakuba
• Do Jana (Radzę, Janie, daj pokój przedsięwzięciu swemu…)
• Do Jósta (Wiesz, coś mi winien; miejże się do taszki…)
• Do Kachny (Pewnie cię moje zwierciadło zawstydzi…)
• Do Marcina (A więc by ty, Marcinie, przed tym nie ugonił…)
• Do Mikołaja Firleja (Jesliby w moich książkach co takiego było…)
• Do Mikołaja Mieleckiego (Nie dar jaki kosztowny, ale co przemogę…)
• Do miłości (Chyba w serce, Miłości, proszę, nie uderzaj…)
• Do paniej (Co usty mówisz, byś w sercu myśliła…)
• Do paniej (Imię twe, pani, które rad mianuję…)
• Do paniej (Pani jako nadobna, tak też i uczciwa!)
• Do Pawełka
• Do Pawła (Dobra to, Pawle, możesz wierzyć, szkoła…)
• Do Pawła (Pawle, rzecz pewna, u twego sąsiada…)
• Do Pawła Stępowskiego
• Do Stanisława (Co mi Sybilla prorokuje ninie?)
• Do Walka
• Epitafium dziecięciu (Byłem ojcem niedawno, dziś nie mam nikogo…)
• Epitafium dziecięciu (Ojcze, nade mną płakać nie potrzeba…)
• Epitafium Jędrzejowi Żelisławskiemu
• Epitafium Kosowi
• O tymże (Wczora pił z nami, a dziś go chowamy…)
• Epitafium Krysztofowi Sienieńskiemu
• Epitafium Wojciechowi Kryskiemu
• Drugie Temuż (Hiszpany, Włochy i Niemce zwiedziwszy…)
• Epitafium Wysockiemu
• Na Barbarę
• Na butnego
• Na Fortunę
• Na frasowne
• Na frasownego
• Na gospodarza
• Na grzebień
• Na hardego (Nie bądź mi hardym, chociaś wielkim panem…)
• Na hardego (Nie chcę w tej mierze głowy psować sobie…)
• Na kogoś
• Na Konrata
• Na łakome
• Na matematyka
• Na Matusza
• Na miernika
• Na młodość
• Na nabożną
• Na nieodpowiedną
• Na niesłowną
• Na niesłownego
• Na pany
• Na pieszczone ziemiany
• Na pijanego
• Na poduszkę
• Na posła papieskiego
• Na Sokalskie mogiły
• Na starą
• Na starość
• Na stryja
• Na swoje księgi
• Na Ślasę
• Na śmierć
• Na Świętego Ojca
• Na ucztę
• Na utratne
• O chłopcu
• O chmielu
• O dobrym panie
• O Doktorze Hiszpanie
• Ofiara (Łuk i sajdak twój…)
• O fraszkach (Komu sto fraszek zda się przeczyść mało…)
• O fraszkach (Najdziesz tu fraszkę dobrą, najdziesz złą i śrzednią…)
• O gospodyniej (Proszono jednej wielkimi prośbami…)
• O gospodyniej (Starosta jednej paniej rozkazał objawić…)
• O Hannie (Serce mi zbiegło, a nie wiem inaczej…)
• O Hannie (Tu góra drzewy natkniona…)
• O Jędrzeju
• O Kachnie
• O kocie
• O księdzu
• O liście
• O Łazickim a Barzym
• O miłości (Próżno uciec, próżno się przed miłością schronić…)
• O prałacie
• O sobie
• O Staszku
• O ślachcicu polskim
• O śmierci
• O zazdrości
• O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko, cokolwiek myślemy…)
• O żywocie ludzkim (Wieczna Myśli, któraś jest dalej niż od wieka…)
• Raki
• Sen
• Z Anakreonta (Ciężko, kto nie miłuje, ciężko, kto miłuje…)
• Z Anakreonta (Ja chcę śpiewać krwawe boje…)
• Z Anakreonta (Kiedy by worek bogatego złota…)
• Z Anakreonta (Próżno się mam odejmować…)
• Za pijanicami

Księgi wtóre

• Do Anakreonta
• Do Andrzeja Trzecieskiego
• Do Anny (Królowi rówien, a jeśli się godzi…)
• Do Anny (Wczora, czekając na twe obietnice…)
• Do Bartosza
• Do boginiej
• Do doktora (Arcydoktorem cię zwać każdy może śmiele…)
• Do doktora (Mówiłem ci, nie noś mi tych fraszek, doktorze…)
• Jan Kochanowski - Do doktora (Nie mam ci zacz dziękować, mój miły doktorze…)
• Do doktora (Nie trzeba mi się wiele dowiadować…)
• Do doktora (Nie wiem, podobno li to co ku rozumowi…)
• Do doktora Montana
• Do drużby
• Do dziewki (A co wiedzieć, gdzie chodzisz, moja dziewko śliczna…)
• Do dziewki (Daj, czegoć nie ubędzie, byś nawięcej dała…)
• Do Franciszka
• Do fraszek (Fraszki moje, coście mi dotąd zachowały…)
• Do fraszek (Fraszki, za wszeteczne was ludzie poczytają…)
• Do gospodarza (Rad się widzę u ciebie, gospodarzu miły!)
• Do gościa (Bądź ptaka, bądź zająca szukasz po tym boru…)
• Do Hanny (Na palcu masz dyjament, w sercu twardy krzemień…)
• Do Jadwigi
• Do Jana (Janie, mój drużba…)
• Do Jędrzeja (A cóż radzisz, Jędrzeju? Wszak mogę w twe uszy…)
• Do Jędrzeja (Który mój nieprzyjaciel i człowiek tak srogi…)
• Do Jędrzeja Patrycego
• Do Jósta (Twój mi brat, Jóstcie, powiada o tobie…)
• Do Marcina (Filozofi, co nad nas uszy lepsze mają…)
• Do Mikołaja Mieleckiego (Na swe złeś mię upoił, mój dobry starosta…)
• Do Montana
• Do nieznajomego
• Do paniej (Słyszcie, pani! Te fraszki, co teraz czytacie…)
• Do Petryła
• Do Piotra Kłoczowskiego
• Do Pluta
• Do przyjaciela (Jednego chcieć i nie chcieć to społeczność prawa…)
• Do przyjaciela (Nie frasuj sobie, przyjacielu, głowy…)
• Do tegóż (Albo z nas szydzisz, albo sam wiłujesz…)
• Do pszczół
• Do snu
• Do Stanisława (Powiedz mi, gdzie się chowasz, bracie Stanisławie…)
• Do Stanisława Meglewskiego
• Do Stanisława Porębskiego
• Do swych rymów
• Do Wenery
• Do Wędy
• Do wojewody (Nie są, wojewodo zacny, czasy po temu…)
• Do Wojtka (I owszem, miły Wojtku, zjednaj się z tą panią…)
• Do Wojtka (Pytasz, nie teszno li mię tak samego siedzieć?)
• Epitafium Andrzejowi Bzickiemu, kasztelanowi chełmskiemu
• Tegoż małżonce (Anna z Piłce, dwu mężu zacnych pochowawszy…)
• Epitafium Sobiechowi
• Ku Muzom
• Na Chmurę
• Na fraszki
• Nagrobek Adrianowi doktorowi
• Nagrobek Annie
• Nagrobek mężowi od żony
• Nagrobek Mikołajowi Trzebuchowskiemu
• Temuż (By Bóg duszę za duszę chciał od nas przyjmować…)
• Nagrobek opiłej babie
• Nagrobek Pawłowi Chmielowskiemu
• Nagrobek Stanisławowi Zaklice z Czyżowa
• Dorocie z Michowa, żenie jego (Nie chciałam cię, mężu mój, zostać, twoja żona…)
• Na historyją trojańską
• Na lipę (Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!)
• Na łakomego
• Na most warszewski
• Na tenże (Nie woła dziś przewoźnik: Wsiadaj, kto ma wsiadać!)
• Na tenże (To jest on brzeg szczęśliwy, gdzie na czasy wieczne…)
• Na obraz Andrzeja Patrycego
• Na Piotra
• Na pszczoły budziwiskie
• Na różą
• Na rym nierozmyślny
• Na wieniec
• Na zachowanie
• O Aleksandrzech
• O Bekwarku
• Odpowiedź
• Ofiara (Pafijej swe zwierciadło Lais poświęciła…)
• Na toż (Gładkość od ciebie, Wenus, ale nie trwa w mierze…)
• Ofiara (Ten pas Greta, podstarzawszy sobie…)
• Ofiara (Tę sieć Mikołaj świętym ofiaruje…)
• O fraszkach (Próżno mnie do dziewiąci lat swe fraszki chować…)
• O Gąsce
• O gościu
• O kapelanie
• O drugim (Co się wam widzi ten drugi?)
• O kaznodziei
• O Koźle
• O łazarzowych księgach
• O miłości (Kto naprzód począł Miłość dziecięciem malować…)
• O nowych fraszkach
• O Pelopie
• O proporcyjej
• O rozkoszy
• O rozwodzie
• O Rzymie
• O starym
• Z Anakreonta (Podgórski źrzóbku, czemu, patrząc krzywo…)
• Z greckiego (Alkon patrząc na syna, kiedy go smok srogi…)
• Z greckiego (Ani w młodej rozkoszy, ani w starej widzę…)
• Z greckiego (By się wszytka nawalność morska poruszyła…)
• Z greckiego (Nie sądź mię za umarłą, gościu mój miły…)
• Z greckiego (Nie z Messany, nie z Argu tu, zapaśnik, stoję…)
• Z greckiego (Nie znam się ku tym łupom: kto li to, szalony…)
• Z greckiego (W tym grobie piękna Timas leży pogrzebiona…)

Księgi trzecie

• Człowiek boże igrzysko
• Do doktora (Fraszka a doktor — to są dwie rzeczy przeciwne…)
• Do dziewki (Jeśli to rada widzisz, a życzysz mi tego…)
• Do dziewki (Nie uciekaj przede mną, dziewko urodziwa…)
• Do fraszek (Fraszki nieprzepłacone, wdzięczne fraszki moje…)
• Do gospodarza (Nie bądź gościem u siebie, wiedz, co się w cię wleje…)
• Do gościa (Gościu, tak jakoś począł, już do końca czytaj…)
• Do gościa (Gościu, własną twarz widzisz przeważnej Dydony…)
• Do gór i lasów
• Do Jadama Konarskiego biskupa poznańskiego
• Do Jana (Janie, cierp', jako możesz! Przyjdzie ta godzina…)
• Do Jana (Jeśli stąd jaką rozkosz ma człowiek cnotliwy…)
• Do Kachny (Choć znasz uczynność moję i chęć prawą czujesz…)
• Do Kachny (Po sukni znam żałobę, znam i po podwice…)
• Do kaznodzieja
• Do kogoś
• Do Lubomira
• Do Łask
• Do Magdaleny
• Do Mikołaja Firleja (Mało na tym, że moje fraszki masz pisane…)
• Do Mikołaja Wolskiego
• Do miłości (Długoż masz, o Miłości, frasować me lata?)
• Do miłości (Gdzie teraz ono jabłko i on klinot drogi…)
• Do miłości (Jam przegrał, ja, Miłości! — Tyś plac otrzymała…)
• Do miłości (Matko skrzydlatych Miłości…)
• Do opata
• Do pana (Bóg tylko ludzkie myśli wiedzieć może…)
• Do pana (Panie, co dobrze, raczy dać z swej strony…)
• Do Pawła (Chciałem ci „pomagabóg” kilkakroć powiedzieć…)
• Do Pawła (Pawle, nie bądź tak wielkim panem do swej śmierci…)
• Do poetów
• Do Pryszki
• Do Reiny
• Do sąsiada
• Do Stanisława (Kto pija do północy, bracie Stanisławie…)
• Do Stanisława Wapowskiego
• Do starosty
• Do starosty muszyńskiego
• Do Wacława Ostroroga
• Do wojewody (Zamieszkałem do stołu twego, wojewoda…)
• Do Zofijej
• Epitafium Erazmowi Kroczewskiemu kuchmistrzowi
• Epitafium Grzegorzowi Podlodowskiemu, staroście radomskiemu
• Epitafium Jóstowi Glacowi
• Gadka
• Małemu wielkiej nadzieje Radziwiłłowi
• Marcinowa powieść
• Modlitwa o deszcz
• Na dom w Czarnolesie
• Nagrobek dwiema braciej
• Nagrobek Gąsce
• Temuż (Ośmdziesiąt lat, a to jest prawy wiek człowieczy…)
• Nagrobek Hannie Spinkowej od męża
• Nagrobek jej M. P. wojewodzinej lubelskiej
• Drugi (Mężu mój, o mój mężu, śmierć nielutościwa)
• Nagrobek koniowi
• Nagrobek kotowi
• Nagrobek Piotrowi
• Nagrobek Rózynie
• Nagrobek Stanisławowi Strusowi
• Na heretyki
• Na lipę (Przypatrz się, gościu, jako on list mój zielony…)
• Na lipę (Uczony gościu! Jeśli sprawą mego cienia…)
• Na słup kamienny
• Na śklenicę
• Na zdrowie
• O błaźnie
• O duszy
• O flisie
• O fraszkach (Fraszki tu niepoważne z statkiem się zmieszały…)
• O Hektorze
• O kapłanie
• O kołnierzu
• O koźle
• O łaziebnikach
• O Marku
• O mądrości
• O Mikoszu
• O miłości (Głód a praca miłość kazi…)
• O tejże (Jako ogień a woda różno siebie chodzą…)
• O miłości (Ma już pokój Prometeus, lecz ja miasto niego…)
• O Necie
• O swych rymiech
• Z Anakreonta (Nie dbałem nigdy o złoto…)
• Z Anakreonta (Skoro w rękę wezmę czaszę…)
• Z greckiego (Samy do swej obory woły rozpuszczone…)

Fraszki dodane

• Nagrobek Stanisławowi Grzepskiemu
• Na Leliwę Tarnowskich
• Na słownik Mączyńskiego
• Pełna prze zdrowie
• Przymówka chłopska
• Źle dopijać się przyjaciela

Wiersze rozproszone

• Epitafium Hannie Kochanowskiej
• Pieśń świętojańska o Sobótce

Tłumaczenia

• Psalm 7
• Psalm 9
• Psalm 15
• Psalm 93
• Psalm 104
• Tren z czasów niewoli babilońskiej